جادوی تبدیل بطریهای پلاستیکی به لباس
افزایش سرسامآور پلاستیکهای دورریز، که تحت عنوان «زبالههای جامد پلاستیکی» شناخته میشوند، به یکی از بغرنجترین معضلات زیستمحیطی قرن ۲۱ بدل گشته است. این بحران، کشورها را در سراسر جهان، اعم از توسعهیافته و در حال توسعه، درگیر خود کرده است. آمارهای تکاندهنده نشان میدهد که تنها حدود ۹ درصد از کل پلاستیک تولید شده، بازیافت میشود؛ ۱۹ درصد آن سوزانده شده و بخش عظیم باقیمانده، سرنوشتی جز انباشت در محلهای دفن زباله یا ورود به پهنهی اقیانوسها ندارد.
تاریخچه پلاستیکهای مصنوعی به دهه ۱۹۴۰ بازمیگردد. این مواد پلیمری، که به دو دسته کلی «ترمولاپلاست» (قابل نرم شدن با حرارت) و «ترموست» (غیرقابل نرم شدن مجدد) تقسیم میشوند، به دلیل وجود پیوندهای کربنی، خاصیت «زیستتخریبناپذیری» دارند. این ویژگی، الیاف مصنوعی موجود در پلاستیکها را به ماندگارترین آلایندههای زیستمحیطی تبدیل کرده است. پلیاتیلن ترفتالات (PET)، پلیاستایرن (PS)، پلیاتیلن با چگالی بالا (HDPE) و پلیپروپیلن (PP) از جمله این الیاف مصنوعی رایج هستند.
ضرورت بازیافت: از الزام قانونی تا منفعت اقتصادی
در مواجهه با این چالش، مقررات قانونی سختگیرانهتری در سطح بینالمللی وضع شده که کشورها را به سمت بازیافت زباله سوق میدهد. هدف اصلی، کاهش آلودگی زیستمحیطی ناشی از پسماندهای پلاستیکی و مدیریت بهینه منابع است. در حالی که فلزات، شیشه و کاغذ از دیرباز جزء مواد بازیافتی محسوب میشدند، تمرکز بر پلاستیکها در دهههای اخیر افزایش یافته است.
کشورهای اروپایی پیشگام در این عرصه بودهاند؛ برخی شرکتها موفق به جمعآوری و بازیافت حدود ۲۰ درصد از کل زبالههای پلاستیکی شدهاند. آلمان با بازیافت بیش از ۷۰ درصد زبالههای پلاستیکی، و دانمارک که پسماندهای خود را یا در داخل پردازش میکند یا به سایر کشورها صادر مینماید، نمونههای موفقی از مدیریت پسماند به شمار میروند.
منافع زیستمحیطی و اقتصادی بازیافت
بازیافت پلاستیک، فراتر از یک الزام قانونی، منافع متعدد زیستمحیطی و اقتصادی را به همراه دارد:
- کاهش آلودگی: جلوگیری از انباشت زباله در محلهای دفن، کاهش انتشار گازهای گلخانهای (مانند CO2، متان) ناشی از تجزیه پلاستیک، و کاهش آلودگی آبها و خاک.
- حفظ منابع طبیعی: کاهش وابستگی به محصولات مبتنی بر سوختهای فسیلی، که منبع اصلی تولید پلاستیک هستند.
- صرفهجویی انرژی: فرآیند بازیافت معمولاً انرژی کمتری نسبت به تولید پلاستیک از مواد اولیه (نفت) مصرف میکند.
- ایجاد شغل و توسعه بازار: صنعت بازیافت، فرصتهای شغلی جدیدی ایجاد کرده و بازارهای نوینی را برای محصولات بازیافتی میگشاید.
مد پایدار: پلیمرهای بازیافتی در صنعت پوشاک
صنعت مد و پوشاک، به عنوان یکی از صنایع مصرفگرای جهان، در سالهای اخیر رویکردی جدی به سمت «پایداری» اتخاذ کرده است. یکی از نوآورانهترین راهکارها در این حوزه، استفاده از پلاستیکهای بازیافتی برای تولید لباس است. این رویکرد، پاسخی مستقیم به چالش انباشت زباله و ضرورت حفظ منابع طبیعی است.
لباسهای تولید شده از پلاستیک بازیافتی، که میتوانند شامل طیف وسیعی از محصولات از تیشرت و شلوار گرفته تا پالتو و لباسهای رسمی باشند، فواید چشمگیری دارند:
- کاهش ردپای زیستمحیطی: به طور مستقیم به کاهش میزان پلاستیک در محیط زیست کمک میکنند.
- ویژگیهای فیزیکی مطلوب: این لباسها اغلب سبک، مقاوم در برابر آب و رطوبت، بادوام و قابل شستشو هستند.
- حل مسائل اجتماعی: با ایجاد اشتغال در بخش جمعآوری و فرآوری پلاستیک، به بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی کمک میکنند.
گام به گام: از پلاستیک تا لباس
فرایند تبدیل پلاستیک بازیافتی به لباس، طی مراحل مشخصی صورت میگیرد:
1. جمعآوری پلاستیک بازیافتی: ابتدا، پلاستیکهای بازیافتی جمعآوری میشوند. این پلاستیکها ممکن است از منابع مختلفی مانند ظروف پلاستیکی، بطریها، فیلمهای پلاستیکی و غیره باشند. جمعآوری میتواند به صورت جداگانه از سایر ضایعات بازیافتی یا در قالب یک سامانه جمعآوری منظم صورت گیرد.
2. جداسازی و طبقهبندی: پس از جمعآوری، پلاستیکها جداسازی و طبقهبندی میشوند. این مرحله شامل جداسازی پلاستیکهای مختلف بر اساس نوع و خصوصیات آنها است . برای مثال، پلاستیکها میتوانند بر اساس نوع پلیاتیلن (PET)، پلیوینیل کلراید (PVC)، پلیپروپیلن (PP) و غیره دستهبندی شوند.
3. خرد کردن و شستشو: پلاستیکها جداگانه برای بهبود فرآیند بازیافت خرد میشوند. این مرحله به منظور کاهش اندازه پلاستیک و ایجاد سطحی مناسب برای شستشو است. پس از خرد کردن، پلاستیکها شستشو میشوند تا آلودگیها و ذرات خارجی آنها از بین برود.
4. ذوب : پس از شستشو، پلاستیکها دریک فرآیند ذوب قرار میگیرند. در این مرحله، پلاستیکها به درجه حرارتی بالا میرسند تا بتوانند به شکل مورد نظر تبدیل شوند.در این فرآیند، ممکن است افزودنیها و رنگهای موردنیاز نیز به پلاستیک اضافه شوند.
از جمله افزودنی هایی که میتوان در این مرحله به پلاستیک اضافه نمود، مستربچ آنتی باکتریال است که جهت ایجاد خواص ضدباکتریایی، ضدقارچی و جلوگیری از رشد باکتری های گرم مثبت و گرم منفی و همچنین از بین بردن بوی بد احتمالی مورداستفاده قرار میگیرد.
و همینطور بدلیل کاهش خاصیتهای فیزیکی در پلیمرهای بازیافتی میتوان از مستربچ بهبود خواص مکانیکی برای ایجاد خواص بهتر در کشش، خمش ، فشار و ضربه استفاده کرد.
5. فرآیند تولید نخ و پارچه: پلاستیک های ذوب شده اکسترود شده و به نخ نرم تغییر شکل میدهند. نخ ها ریسیده شده و به صورت رول های پارچه ای بافته می شود.
6. فرآیند تولید لباس: پس از تولید پارچه های بازیافتی ، وارد مرحله تولید لباس میشویم ، این مرحله شامل برش ، دوخت و آماده سازی لباسها به شکل نهایی، جهت عرضه به بازار میباشد.
به طور کلی، لباسهای بازیافتی از پلاستیک میتوانند به عنوان یک راهکار پایدار و متجدد برای کاهش آلودگی محیط زیست و مصرف منابع طبیعی مورد استفاده قرار گیرند.
در حال حاضر، بسیاری از برندها و شرکتها در سراسر جهان در زمینه تولید لباسهای بازیافتی فعالیت میکنند. در زیر، به چند برند معروف در این حوزه اشاره خواهیم کرد:
1- Girlfriend Collective : این برند تولیدکننده لباس های ورزشی و لباس های راحتی است که پلاستیک بازیافتی را از تایوان تهیه کرده و از یک کارخانه دارای گواهی SA8000 در ویتنام برای تولید لباس های خود استفاده می کنند.
لباسهای این شرکت از مواد بازیافتی مانند بطریهای آب ، تورهای ماهیگیری ، ضایعات پارچه و سایر زبالهها تولید میشونداین شرکت تولیدکننده لباسهای ورزشی، لباس شنا، کیف، جوراب و … میباشد.
2- Patagonia : یک برند آمریکایی است که در تولید لباسهای بازیافتی و پایدار فعالیت دارد. آنها از مواد بازیافتی مانند پلیاستر بازیافتی و نایلون بازیافتی برای تولید لباسهای خود استفاده میکنند.
این برند فروش لباس های ساخته شده از بطری های پلاستیکی بازیافتی را از سال 1993 آغاز کرد محصولات این برند شامل ژاکت های ضد آب ساخته شده از 100٪ پلی استر بازیافتی، پولارهای سبک وزن از نایلون بازیافتی و کت های پلاستیکی بازیافتی اقیانوسی شوند.
3- ADAY : برند ADAY یک برند مد آمریکای است که در سال 2015 تاسیس شد. دفتر مرکزی این برنددر شهر نیویورک قراردارد. این برند با تمرکز بر طراحی لباس های مینیمالیستی و پایدار شناخته شده و محصولات خود را با استفاده از مواد سازگار با محیط زیست و بازیافتی تولید می کند.
آنها از پلی استر بازیافتی حاصل از بطری های PET ،برای تولید لباس های خود استفاده می کنند. پیراهنها، بلوزها، شلوارها و تاپهای این برند مناسب برای استفاده در هر موقعیتی می باشد.
4- tentree : یک برند لباس است که در سال 2012 در کانادا تاسیس شد. دفتر مرکزی آن در ونکوور، بریتیش کلمبیا قرار دارد. این برند به ازای هر لباسی که میفروشد ده درخت می کارد.
محصولات تولیدی این شرکت از پلی استرهای بازیافتی میباشند. شامل تی شرت، هودی، گرمکن، ژاکت، شلوار، ژاکت و لباس زیر.،کلاه ، کوله پشتی و … میشود.
این فقط چند نمونه از برندهایی هستند که در زمینه تولید لباسهای بازیافتی فعالیت میکنند. بسیاری از برندها و شرکتهای دیگر نیز در این حوزه فعالیت میکنند و محصولات متنوعی را ارائه میدهند.