EVOH مخفف عبارت “Ethylene Vinyl Alcohol” است که در فارسی به عنوان “اتیلن وینیل الکل” شناخته میشود. EVOH یک پلیمر است که به دلیل ویژگیها و خواص منحصر به فردش، در بسیاری از صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
این پلیمر به دلیل داشتن خواص عالی در برابر نفوذ گازها، مخصوصاً اکسیژن، بسیار محبوب است. به همین دلیل، EVOH به طور گسترده در بستهبندی مواد غذایی، دارویی، ترکیب فیلمهای پلیمری و سایر محصولات که نیاز به محافظت از نفوذ هوا دارند، استفاده میشود. این ماده همچنین دارای شفافیتی بالا و مقاومتی خوب در برابر روغنها و مواد شیمیایی است.
در سال 1972 کوپلیمر اتیلن وینیل الکل، در ژاپن توسط شرکت Kuraray معرفی شد.این شرکت از مخفف EVAL برای این کوپیلمر استفاده میکند و از آن زمان، استفاده از EVOH افزایش یافته است و در حال حاضر، به دلیل خواص عالی، به ویژه مانع خارقالعاده آن در برابر گازها و بخارات آلی، یکی از پرکاربردترین مواد در صنعت بستهبندی با موانع بالا است.
مشخصات EVOH :
کوپلیمر اتیلن وینیل الکل، که ساختار شیمیایی کلی آن در شکل نشان داده شده است، از هیدرولیز کوپلیمر اتیلن وینیل استات (EVA) که گروه های استات را به گروه های الکلی تبدیل می کند، به دست می آید. زنجیرههای کوپلیمر EVOH توسط واحدهای تشکیلدهنده هر دو مونومر که از نظر آماری توزیع شدهاند تشکیل میشوند.
ویژگیهای بارز EVOH شامل موارد زیر است:
1. مانع بسیار قوی در برابر گازها: EVOH دارای مقاومت بسیار بالایی در برابر نفوذ گازها مانند اکسیژن، دیاکسید کربن و سایر گازها است. این ویژگی باعث میشود که این ماده در بستهبندی مواد غذایی بسیار محبوب باشد، زیرا میتواند از اکسیداسیون و فساد مواد غذایی جلوگیری کند.
این ویژگی باعث میشود که این ماده در بستهبندی مواد غذایی بسیار محبوب باشد، زیرا میتواند از اکسیداسیون و فساد مواد غذایی جلوگیری کند.
2. شفافیت بالا: این کوپلیمر دارای شفافیت بالایی است که امکان مشاهده محتوای بستهبندی شده را فراهم میکند و به همین علت استفاده از آن برای بستهبندیهایی که نمایش محصول در آنها مهم است، جذابیت دارد .
3. مقاومت شیمیایی: EVOH در برابر بسیاری از مواد شیمیایی، مانند روغنها، چربیها و حلالها مقاوم است.
4. پایداری حرارتی: این ماده در دماهای بالا و پایین پایداری خوبی دارد و تغییرات دمایی تاثیر کمی بر خواص آن میگذارد.
5. قابلیت ترکیب به سایر پلیمرها: EVOH میتواند به خوبی به سایر پلیمرها مانند پلیاتیلن و پلیپروپیلن بچسبد، که این ویژگی در تولید فیلمها و بستهبندیهای چندلایه بسیار مفید است.
6. قابلیت بازیافت: این پلیمر قابلیت بازیافت دارد و میتواند در برنامههای پایدار زیستمحیطی مورد استفاده قرار گیرد.
7. سازگاری زیست محیطی: به دلیل قابلیت بازیافت و مانع بودن در برابر نفوذ گازها، EVOH میتواند به کاهش ضایعات و حفاظت از محیط زیست کمک کند.
برخی از کاربردهای مهم EVOH عبارتند از:
1- بستهبندی مواد غذایی:
◦ محافظت در برابر نفوذ اکسیژن: جلوگیری از اکسیداسیون و فساد مواد غذایی، افزایش عمر مفید محصولات.
◦ شفافیت بالا: امکان مشاهده محصول داخل بستهبندی.
◦ مقاومت در برابر روغنها و مواد شیمیایی: حفظ کیفیت مواد غذایی مختلف.
2 – بستهبندی دارویی:
◦ محافظت از داروها: جلوگیری از تاثیر عوامل محیطی مانند رطوبت و اکسیژن بر داروها.
◦ شفافیت و قابلیت استریلسازی: امکان بررسی محتوای بسته و حفظ شرایط بهداشتی.
3 – بستهبندی صنعتی:
◦ محافظت از مواد شیمیایی و حساس: بستهبندی موادی که به حفاظت در برابر گازها و بخارات نیاز دارند.
◦ قابلیت استفاده در لایههای مختلف: استفاده در ترکیب با دیگر مواد بستهبندی برای ایجاد بستههای چندلایه.
4 – ساخت بطریها و کانتینرها:
◦ نگهداری نوشیدنیها و مواد شیمیایی: جلوگیری از تبخیر و نفوذ اکسیژن به داخل بطریها.
◦ قابلیت بازیافت: کمک به محیط زیست از طریق بازیافت بطریها
5 – محصولات پزشکی:
◦ استفاده در بستهبندی وسایل پزشکی: محافظت از وسایل پزشکی در برابر آلودگیها و عوامل محیطی.
6 -فیلمهای کشاورزی:
◦ محافظت از محصولات کشاورزی: استفاده در گلخانهها و بستهبندی محصولات کشاورزی برای افزایش مدت نگهداری.
این کاربردها نشاندهنده قابلیتهای گسترده EVOH در حفظ کیفیت محصولات مختلف و افزایش عمر مفید آنها است.
EVOH در بستهبندی طیف وسیعی از محصولات غذایی به کار میرود که نیاز به محافظت در برابر نفوذ اکسیژن دارند تا طول عمر و کیفیت آنها حفظ شود. برخی از این محصولات شامل موارد زیر است:
1 – محصولات گوشتی و فرآوردههای پروتئینی:
◦ گوشت تازه، گوشت فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس، ماهی و غذاهای دریایی که باعث جلوگیری از تغییر رنگ و حفظ تازگی و طعم میشود.
2 – لبنیات:
◦ پنیر، کره، ماست و دیگر محصولات لبنی: باعث جلوگیری از اکسیداسیون چربیها و حفظ عطر و طعم.
3 – مواد غذایی آماده و نیمه آماده:
◦ غذاهای آماده به مصرف، سوپهای آماده، غذاهای یخزده کمک به حفظ طعم و بافت اصلی محصولات و جلوگیری از رشد میکروبها.
4- محصولات پخته شده و نانوایی:
◦ نان، کیک، کلوچه و سایر محصولات نانوای: جلوگیری از کهنگی و افزایش مدت زمان ماندگاری.
5 – میوهها و سبزیجات تازه و فرآوریشده:
◦ میوهها و سبزیجات خرد شده، کنسرو شده یا یخزده: حفظ تازگی و رنگ طبیعی محصولات.
6 -غذاهای خشک:
◦ قهوه، چای، پودرهای سوپ و مواد غذایی خشک: جلوگیری از جذب رطوبت و حفظ طعم و عطر.
7- سسها و چاشنیها:
سس کچاپ، مایونز، سسهای آماده: جلوگیری از تغییر طعم و حفظ کیفیت مواد داخل بستهبندی.
8 – نوشیدنیها:
آبمیوهها، نوشیدنیهای ورزشی، نوشیدنیهای غیرالکلی: حفظ تازگی و جلوگیری از تبخیر گازهای موجود در نوشیدنی.
9 – تنقلات و میان وعدهها:
چیپس، آجیل، شکلات و شیرینیها: جلوگیری از جذب رطوبت و حفظ تردی و طعم.
این محصولات نمونههایی از کاربردهای EVOH در بستهبندی مواد غذایی هستند که با استفاده از این ماده، کیفیت و ماندگاری محصولات بهبود یافته و تازگی آنها حفظ میشود.